Gdzie zamontować agregat pompy ciepła

To pytanie pojawia się stale. Po stronie północnej czy południowej, na elewacji czy na fundamencie, nisko czy wysoko, na dachu czy na ziemi, a może w ogóle postawić agregat w ogródku z dala od domu?
Czy przyszła lokalizacja agregatu ma wpływ na wybór pompy ciepła?

Lokalizacja agregatu uzależniona jest od wielu czynników i warunków. Część z nich musi zostać spełniona niezależnie od naszych chęci. Inne zależą od sytuacji lokalnej i naszych życzeń.
Pogrupujmy je i przeanalizujmy.
 
Warunki techniczne wynikające z samej pompy ciepła
Podstawowym warunkiem jest długość instalacji chłodniczej. Nie jest to jakaś jedna uniwersalna wartość przypisana do pomp ciepła powietrze-woda. Zależy ona od konkretnego urządzenia i u różnych producentów wygląda to inaczej. Np. mały typoszereg Altherm 4-6-7,4 kW pozwala na instalacje chłodniczą o długości do 30m, a duży typoszereg 11-14-16 kW na instalacje do 50m na średnicach nominalnych i aż do 70m na średnicach rozszerzonych.
Mamy kilkanaście instalacji, gdzie agregaty zlokalizowane są 20 mb od budynku czy nawet ponad 35m.
U konkurencji te wartości są znacznie krótsze i zazwyczaj nie przekraczają 20-30m.
Ktoś powie no dobrze, ale po co mi takie duże odległości jakie mogą być przy Althermie, jak ja planuje agregat pompy ciepła przy domu i te 15-20m w zupełności mi wystarczy.
OK. Ale biorąc pod uwagę długość instalacji musimy jeszcze pamietać, że wraz z jej wzrostem, pojawia się pewien spadek wydajności pompy ciepła. Sprężarka musi przecież przetłoczyć  czynnik chłodniczy przez instalację. I tutaj warto sprawdzić dane techniczne, bo może spotkać nas duże rozczarowanie.
Poniżej wykres pokazujący spadek mocy grzewczej dla Althermy z dużego typoszeregu 11-14-16 kW.
 
ERLQ capacity
 
Jak widać, spadek mocy na długości 50m wynosi tylko 2,3%
A przy 20 m wynosi 0,76% i w zasadzie możemy go pominąć.
Przeglądałem te dane dla konkurencyjnych kilku firm i spadek wydajności przy przejściu od instalacji 7-8m do długości 20-30m wynosił.. nawet 20%. np. przy 20 mb, pompa zamiast 12 kW – miała 10kW, a 9kW trochę ponad 7 kW.
Jest różnica?
A z czego będzie pokryta podczas eksploatacji?
Jeśli więc mamy potrzebę zamontować agregat nieco dalej od jednostki wewnętrznej niż nominalne 7-8m, to z Althermą jest to możliwe bez uszczerbku mocy, który odbije się na naszej kieszeni.
 
Wiemy już po jakim promieniu od jednostki wewnętrznej możemy się poruszać i umieścić nasz agregat. Pojawia się pytanie o strony świata. Od północy czy od południa?
Wbrew pozorom, to też warunek techniczny związany z urządzeniem.
Temperatura zewnętrzna ma wpływ na pracę pompy ciepła. Ocieniona i północna strona budynku jest mniej korzystna niż nasłoneczniona strona południowo-zachodnia. Ale…
Problem może pojawić się latem, podczas przygotowywania ciepłej wody użytkowej.
Chyba wszystkie pompy ciepła powietrze-woda jakie obecnie są na rynku mają ograniczenie temperaturowe pracy w okresie letnim, w trybie cwu.
Kiedy temperatura zewnętrzna przekracza 35 stopni, woda użytkowa może być przygotowana tylko w trybie grzałki.
Dlaczego tak się dzieje?
Wiemy, że w pompie ciepła jest dolne i górne źródło. Ale nie nazywają się tak dlatego, że jedno jest niżej, a drugie wyżej, tylko z uwagi na różnicę temperatur.
W trybie grzania (cwu) dolne źródło to powietrze zewnętrzne, a górne to woda w zbiorniku.
Trudno zachować te proporcje, jeśli w zbiorniku mamy wodę o temp.  20-30 stopni a na zewnątrz 35 stopni.
Agregat na nasłonecznionej elewacji potrafi nagrzać się do 40-50 stopni, nawet jeśli temperatura powietrza wynosi 25-30 stopni.
W większości agregatów pomp ciepła powietrze-woda, czujnik temperatury jest przyczepiony z tyłu na agregacie.
Podobnie jest w Althermie, ale…
Producent przewidział taką sytuację i do Althermy możemy podłączyć dodatkowy czujnik temperatury, zamontować go w cieniu, np. na elewacji północnej, i skonfigurować pompę ciepła tak, by mierzyła faktyczną temperaturę powietrza zewnętrznego i nie blokowała nam pracy agregatu.
To w zasadzie tyle sztywnych warunków technicznych.
Przejdźmy do kolejnych.
 
Warunki wynikające ze specyfiki pracy
Kiedy pompa ciepła pracuje w trybie ogrzewania, leje się z niej woda.
Przy temperaturach do 5-7 stopni, ta woda kapie stale.
Kiedy temperatura zbliża się do 0 stopni i spada poniżej, ta woda spływa a z agregatu w trakcie kolejnych cykli odszraniania.
Podczas mrozów, spływając na zamarzniętą ziemią, woda przymarza. W skrajnych sytuacjach pod agregatem zrobi nam się placek lodu o powierzchni 1-1,5m2, narastający pod samym agregatem.
Dlatego też agregat powinien być 30-50cm nad ziemią, by narastający pod nim lód nie uszkodził go.
Tą wysokość należy też zachować ze względu na opady śniegu.
Jeśli zasypie nam agregat, to może dojść do zablokowania śmigła wentylatora i jego uszkodzenia.
Oczywiście przy skrajnych opadach trzeba śnieg odgarnąć.
Należy unikać montażu agregatu nad ciągami komunikacyjnymi, chodnikami, tarasami itd., byśmy nie połamali sobie nóg, wychodząc zimą ulepić w ogródku bałwana.
Poniżej przykład montażu agregatu na fundamencie, a w zasadzie na takim klocku betonowym.
 
IMG_1579
 
Nawet nad agregatem zrobiono daszek kryty dachówką jak reszta budynku.
Tylko pod agregatem i tak mamy zaledwie kilka cm przestrzeni, a woda z dolnej tacy agregatu spływa kilkoma otworami bezpośrednio na beton. Przy ostrej zimie lód zacznie wypychać spód agregatu.

Wówczas często klienci mówią, ok. – to dajmy go wysoko pod sam dach. Śnieg go nie zasypie, lód nie podejdzie i nikt go nie ukradnie.
Tylko, że zimą wiatr hula. I woda kapiąca z agregatu będzie rozchlapana po całej elewacji.
A przy mrozie, woda na elewacji będzie przymarzać, tworząc taką lodową skorupę i niszcząc ją.
I tutaj od razu pada argument – to wodę odprowadzimy rurką z pod agregatu do pobliskiej rynny.
OK. powyżej 0 stopni ta woda spłynie.
Ale poniżej 0 stopni zamarznie i zablokuje odpływ. Ponadto małe Althermy serii C mają wymiennik zawieszony poza tacą dolną agregatu by zapewnić swobodny spływ wody.
Jeśli chcemy coś takiego zrobić, to pod agregatem musimy umieścić tacę ociekową, a następnie na jej dnie wyłożyć kabel grzewczy i dalej poprowadzić go rurką odpływową np. do kanalizacji wewnątrz budynku. Kabel musimy dobrać mocowo i mądrze nim sterować, by nie grzał 365 dni w roku.
Poniżej przykład takiego rozwiązania dla dwóch agregatów zamontowanych we wnęce wolnostojącego garażu zlokalizowanego ok. 20m od budynku mieszkalnego (długość instalacji ok. 30m)

Agregaty Altherma

 

Warunki wynikające z serwisu
Do agregatu musimy zapewnić dostęp serwisowy.
Zarówno dla regularnych przeglądów jak i dla naprawy w wypadku awarii.
A awaria prędzej czy później nastąpi. Urządzenia nie są wieczne i nie są bezawaryjne.
I tak jak samochód nie zepsuje się stojąc na parkingu, tylko na trasie – tak i pompa ciepła nie zepsuje się wyłączona podczas naszego urlopu, tylko zimą, kiedy będzie najbardziej obciążona.
Poniżej kolejny przykład montażu agregatu pompy ciepła (poproszono mnie o konfigurację tej pompy)
 
Agregat Althermy
 
Pytanie 1 – jak będzie wyglądał zimą daszek pod tym agregatem?
Pytanie 2 – czy na wypadek awarii zimą, serwisanci będą pędzili drzwiami i oknami do takiej pompy i czy przyjedzie jedna osoba czy może dwie, do tego z drabiną lub rusztowaniem?
Pytanie 4 – jak będą sobie podawali narzędzia (miernik, butle z czynnikiem, manometry, klucze)?
Pytanie 3 – koszt takiego serwisu?
Takich zdjęć mam jeszcze kilka 🙂
 
Warunkami wynikające z wygody naszej i sąsiadów
Jednym z ważnych elementów pracy pompy ciepła jest głośność.
Agregaty inverterowych pomp ciepła są raczej ciche, choć głośność to sprawa subiektywna. Parametry podawane przez producentów są bardzo zbliżone do siebie. Ciśnienie akustyczne mierzone w odległości 1m i na wysokości 1,5m wynosi ok. 50dbA.
Wraz ze wzrostem odległości od źródła dźwięku, ta wartość spada i są wzory, które pozwalają obliczyć głośność w zależności od odległości i lokalizacji ścian budynku i agregatu.
Raczej mało prawdopodobne by u sąsiada, w odległości kilkunastu metrów zostały przekroczone normy. Sytuacja wygląda inaczej w zwartej zabudowie, np. domy szeregowe czy odległości nie przekraczające 8m między budynkami. Wówczas warto przeliczyć te parametry uwzględniając nie tylko samą odległość, ale i kierunek zwrócenia frontu agregatu, bo w tym właśnie kierunku niesie się dźwięk.
Uwzględniając powyższe powinniśmy unikać lokalizacji agregatu w bliskiej odległości od sąsiednich budynków, zwłaszcza jeśli są zwrócone na taras czy okna sypialni.
Zdarza się też, że sąsiada bardziej denerwuje sam fakt posiadania przez nas pompy ciepła niż dźwięki jakie ona emituje, ale tutaj nic nie poradzimy.
Mieliśmy przypadek, kiedy agregat klimatyzacyjny zamontowany na elewacji sklepu przeszkadzał mieszkańcowi sąsiedniego budynku. Właściciel sklepu zasłonił go więc takim dużym banerem reklamowym zamontowanym na stelażach na elewacji. Podobno nic to nie dało. 
Przenieśliśmy wiec dość sprawnie agregat na drugą stronę budynku, a baner reklamowy pozostał.
Sąsiad jeszcze przez pół roku pisał skargi, do czasu wizyty komisji z urzędu gminy.
Oczywiście nie tylko o sąsiadach pamiętamy, ale i o nas samych rownież.
Często pojawia się pytanie – elewacja czy fundament.
Wiele zależy tutaj od pomieszczenia za ścianą i samej jej konstrukcji.
Jeśli za ścianą ma być sypiania, to lepiej wybrać fundament. 
Jeśli jest to ściana pomieszczenia technicznego, garażu, kotłowni czy też pomieszczenia, w którym nie przebywamy stale, możemy śmiało zamontować agregat na elewacji. Należy wtedy zastosować dodatkowe wibroizolatory pod łapami agregatu.
Oczywiście konstrukcja ściany musi pozwolić na przeniesienie obciążeń agregatu. 
Przy konstrukcji szkieletowej lub cienkim pustaku nie mamy takich możliwości.
 
Podsumowując.
Agregat montujemy na elewacji lub na fundamencie, ok. 30-50 cm nad ziemią, w takim miejscu by nie przeszkadzała nam kapiąca z niego woda, przymarzająca następnie podczas mrozów. 
Jeśli to elewacja, to pamiętamy o jej wytrzymałości i pomieszczeniach za nią (no chyba, że mieszka z nami teściowa i to jej pokój)
Pamiętamy też o naszych sąsiadach.
Sprawdzamy czy wybrana przez nas lokalizacja spełnia wymagania techniczne odnośnie długości instalacji i możliwego spadku wydajności grzewczej oraz temperatury jaka może pojawić się na agregacie w okresie letnim.

40 myśli nt. „Gdzie zamontować agregat pompy ciepła

  1. giz

    Jesli mozna, to prosze rozwinac temat dlaczego agregat nie moze pracowac przy temperaturach wyzszych niz 35 stopni. Niestety zostalo to w artykule pominete.

    Odpowiedz
  2. Piotr

    U mnie mam 2 miejsca na agregat. Oba to poziom piwnicy. 1: ściana północna domu, tuż za agregatem w domu jest główną rura kanalizacji 100mm. Wystarczy rurkę od agregatu sprowadzić do wnętrza domu. Może okazać się potrzebny kabel grzejny w rurce. Najgorsze to to, że 4m dalej jest ogrodzenie i 3m dalej okna sąsiada ! Odległość między jednostkami 11m. 2: ściana wschodnią, dodatkowo po sporym tarasem. Skroplony można dorobić podobnie rurka do wewnątrz a tam jest pralnia i wystarczy dorobić 3m rury 50 mm i będzie też odpływ do kanalizacji. Odległość między jednostkami to 7..8m. Po tarasem stoi auto osobowe więc nie będzie nawzajem przeszkadzać. Dalej na wschód jest moja działka 40m i las. Myślę że ta lokalizacja 2 będzie lepszą ?

    Odpowiedz
  3. Adrian Teliżyn Autor wpisu

    Trudno jest doradzać na odległość. Tutaj powinien wypowiedzieć się wykonawca instalacji. Rzeczywiście 2-ga lokalizacja wydaje się korzystniejsza, aczkolwiek nie do końca jasne jest co oznacza "pod tarasem". Agregat musi mieć możliwość wymiany powietrza. Jeśli ta przestrzeń pod tarasem, to coś w rodzaju takiego otwartego garażu tylko z jednej strony o szerokości np. 3m i długości np. 6m, a agregat ma być na końcu, to może się okazać, że agregat będzie mielił tym samym powietrzem, które schłodził i wyrzucił do przodu. 

    Odpowiedz
  4. Piotr

    Taras to taki balkon o wymiarach 5 x 3,2 m stojący na 6 kolumnach 2,4 m. Tylko z jednej długiej strony styka się z domem i tam może wisieć agregat.  Powietrze ma tam swobodny dostęp no i nie będzie na niego padać deszcz.

    Odpowiedz
    1. ccamill

      taak.. a ja juz slysze ten gwizd i szum po nocach jak z tuby podczas manifestacji Komitetu Obrony Demokracji. Biednne niedziwedzie nie beda mogly spac cala zime w tym lesie

      Odpowiedz
  5. Radosław

    Zastanawiam się nad hałasem z jednostki zewnętrznej  …. i mam wrażenie że największy hałas wytwarza powietrze przepływające przez urządzenie. Czy ma Pan może jakieś spostrzeżenia jak wpływa odległość agregatu od ściany budynku? Mam wrażenie że wibroizolatory i montowanie agregatu na ścianie to kiepski pomysł. Hałas niesie się po całym domu. Na wiesonę muszę wykonąc fundament dwuczęścowy pod pompą i niestety ale przestawić urządzenie.

    Odpowiedz
  6. Adrian Teliżyn Autor wpisu

    Na pracę agregatu pompy ciepła ma wpływ wiele czynników. Samo urządzenie (są głośniejsze i cichsze), konstrukcja ściany, sposób montażu i prawidłowość montażu, prawidłowa praca samej PC, lokalna zabudowa (odbicia dźwięku od sąsiednich ścian). Sama odległość pleców agregatu od ściany nie ma tutaj specjalnego znaczenia. O ile jest zamontowany na elewacji to jest to przedział 10-20cm i w tym przedziale nie jest istotne, po której jego stronie jesteśmy.

    Odpowiedz
    1. Radosław

      Jednostka zewnętrzna to ERLQ011CW1 agregat chodzi prawie na maxa, bo to jego pierwsze dni pracy. Zamontowana zgodnie instrukcją 🙂 Ściany to belit, pompa stoi 25 cm od ściany na ramach + wibroizolatory. Dom jest parterowy bez garażu, za każdą ścianą jest pomieszczenie użytkowe. Moim zdaniem cieżki temat żeby ją "uciszyć".

      Odpowiedz
      1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

        Trudno mi coś doradzić. Beton komórkowy jakim jest belit nie jest  dobrym izolatorem akustycznym. Czy jest tam jeszcze jakaś izolacja? Wpływ na rozprzestrzenianie dźwięku mają jeszcze wieńce i stropy, które wchodzą w sam beton komórkowy.

        O ile agregat pracuje prawidłowo, to można spróbować na ścianę za samym agregatem położyć matę tłumiącą 5-10 cm.

        Odpowiedz
      2. ccamill

        Dziwne beton komorkowy moim zdaniem nie jest az tak tragicznym materialem bo jest to miekki material wiec ma mozliwosc wchloniecia w jakis tam sposob dzwieku. Dzwiek raczej musi przenosic sie w inny sposob bardziej wine ponosic musi cos twardego  co odbija a nie wchlania po przeciwleglej stronie jednostki jak robi to lustro odijajace swiatlo. Moze jakies twarde zamkniete otoczenie woklol jednostki ktore nie pozwala na rozejscie sie fali powietrza jak tez dzwieku nim wywolanego. Jesli nie to tez bede mial problem z ulokowaniem agregatu a miejsce jakie wyznaczylem wczesniej sobie w wpustce bod balkonem nie bedzie to dobrym pomyslem i bede musial uciekac z nim na jakis fundament moze nawet metr od budynku

        Odpowiedz
  7. Radosław

    Dom się wygrzał i pompa trochę się uspokoiła. Wentylatory pracują dużo ciszej. Ale tak cz inaczej wyląduje na jakiś fundamentach.

    Odpowiedz
  8. dartagnan

    Ja montowałem pompę ciepła powietrze-woda od Apic – bardzo dobrze się sprawdza, montowana na elewacji, za ścianą jest akurat pomieszczenie gospodarcze, więc hałas nie jest taki uciążliwy. 

    Odpowiedz
  9. Robert

    Witam,

    Chętnie skorzystam z Pana opinii w temacie strony montażu powietrznej PC. Mam do wyboru dwie ściany, południowy zachód oraz północ z bardzo lekkim wychyleniem na wschód. Czy faktycznie montaż PC na pierwszej cieplejszej ścianie będzie sensowniejszym wyborem? Zastanawiam się również nad tym dlatego, że bezpośrednio za ścianą przy której będzie pompa ciepła usytuowane będzie pomieszczenie gospodarcze, czy lepiej zainstalować pompę na ciepłej ścianie i "stracić" dobrze doświetlony i ciepły pokój czy lepiej faktycznie PC zamontować na północy i jako pomieszczenie gospodarcze wykorzystać pomieszczenie skierowane na półnoć? Dziękuję za opinię i pozdrawiam.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Tak jak pisałem w poście wyżej – nie ma sensu tracić fajnego pokoju. Przecież nie budujemy domu pod kotłownię z pompą ciepła, tylko dla nas. Przy Althermie nie musimy sie martwić długościa instalacji chłodniczej czy nawet lokalizacją pomiaru temperatury.

      Odpowiedz
  10. JK

    A co z montażem pompy ciepła na płaskim dachu domu parterowego? Temat ten został pominięty, a chciałbym właśnie tak zamontować jednostkę zewnętrzną. Proszę o opinie.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      W zasadzie nie ma jakiś zdecydowanych przeciwwskazań, by umieścić jednostkę na płaskim dachu. Agregaty stoją na stacjach benzynowych, marketach itd.
      Aczkolwiek trzeba pamietać o kilku rzeczach.
      Agregat musi być przynajmniej te 30 cm nad połacią dachu.
      Jak zasypie go śnieg, to trzeba go odgarnąć. Ale tego na dachu nie widzimy, podczas gdy agregat obok budynku jest stale “pod ręką”.
      Jeśli to 2 śmigłowy agregat, który ma 1,5m wysokości (+ te min. 30cm), to może się okazać, że będzie górował nad całą okolicą.
      Jest to też opór dla wiatru – musi być dobrze przymocowany do połaci lub ustabilizowany linkami, jeśli będzie tylko stał na łapach.
      Na koniec trzeba uwzględnić wpływa lodu z zamarzających skroplin na samą połać dachu.
      No i wreszcie dostęp serwisowy – przez wyłaz lub drabinę zewnętrzną?
      Trzeba tam z narzędziami się dostać.

      Odpowiedz
  11. dawid

    Ja z kolei mam pytanie odnośnie montażu w miejscu gdzie w zimie są bardzo duże przeciągi, wentylator byłby zamontowany na ścianie budynku wzdłuż której w zimie wieje mocny wiatr, jak to wpłynie na wydajność pompy? Czy lepiej szukać miejsca bardziej ustronnego?

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Jeśli jednostka jest narażona na silne oddziaływanie wiatru, to można po obu stronach agregatu (ok. 20-30cm) i nad nim zrobić takie ścianki, tak by agregat wyglądał jak był schowany we wnęce. Silny mroźny wiatr niekorzystnie wpływa na wydajność i pracę pompy ciepła.

      Odpowiedz
  12. PK

    witam serdecznie,

    a dlaczego nie zamontować by pompy ciepła typu split wewnątrz urządzenia np w dużym garażu, który jest odseparowany pomieszczeniem gospdarczym i kotłownią od reszty budynku. Garaż zimą jest ogrzewany, więc efektywność pracy pompy była by dyża, latem natomiast pomieszczenie jest chłodne – więc różnica pomiędzy dolnym a górnym zakresem była by odpowiednia. Wodę da się odprowadzić na zewnątrz.

    Co myślicie o takim pomyśle, czy zda to rezultat i obnizy koszty uzytkowania i spowoduje większą efektywność urzadzenia np mroźną zimą i ciepłym latem

    jakie są minusy oprócz hałasu, który można zniwelować i skraplającej się wody ?

    Odpowiedz
  13. Marcin

    Witam. Czy można skierować wyrzut powietrza z rekuperatora bezpośrednio na jednostkę zewnętrzna pompy ciepła? Czy to wpłynie korzystnie na zużycie energii ? Czy tego powietrza wystarczy do obsługi pompy zima? 

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Ilość powietrza z rekuperatora jest o rząd wielkości mniejsza niż wydatek wentylatorów agregatu pompy ciepła. To rozważania akademickie. Nie zaszkodzi, ale sensu większego nie ma.

      Odpowiedz
  14. Edas

    Witam serdecznie jestem zainteresowany co by śię stało gdyby cała pompe zainstalowac w piwnicy tam zawsze jest temperatura dodatnia co myślicie o takim rozwiązaniu.

    Odpowiedz
  15. Edas

    dziękuje za odpowiedz. mam pytanie jaką pompe zaproponowalibyście do domu powierzchnia 200mkw połowa podłogówki połowa grzejników. do tego dochodzą piwnice około 100 mkw. całośc jest teraz ogrzewana na eko groszek piec 25 kw. poprosił bym o konkretny model pompy jak to możliwe.

     

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Wszystko zależy od temperatury zasilania jakiej wymagają grzejniki, by w domu był komfort podczas mrozów. Jeśli przekracza ona 50-55 stopni, to sugerowałbym pompę wysokotemperaturową Altherma HT. natomiast jej moc 11-14-16 kW zależy od zapotrzebowania budynku na moc grzewczą. Nie wiem ile tego ekogroszku Pan spala i na ile są ogrzewane piwnice. Najprawdopodobniej wystarczy Altherma HT 14kW. Na blogu jest opisanych szereg modernizacji z tą pompą. Proszę w polu wyszukiwarki wpisać HT

      Odpowiedz
  16. Piotr

    Czy można jednostkę zewnętrzną zamontować w miejscu oddalonym od budynku o jakieś 30 m? W moim przypadku za budynkiuem gospodarczym?

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      To zależy od konkretnego modelu i producenta pompy ciepła. Trzeba zwrócić uwagę, czy ta odległość mieści się w granicznych długościach instalacji oraz jaki jest spadek mocy, przy tej długości i czy jest on przez użytkownika akceptowalny.

      Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.