Nieszczęsny bufor do pompy ciepła

Temat ciągle wraca. Ponieważ piszę na blogu, że należy pytać, więc klienci pytają. 
Czy w Pana kalkulacji jest bufor? A dlaczego go nie ma, skoro powinien być? 
W ostatnich tygodniach dostałem nawet szkice instalacji z buforem i uzasadnienia innych firm o konieczności jego stosowania. 
A co mi tam. Niech montują. Po co o tym pisać?
Ale może jednak napiszę.

Trafił do mnie podobny, do tego poniżej schemat. (Nie zamieszczam oryginalnego z uwagi na dane).
 
schemat pompy ciepła z buforem
A razem ze schematem – jego uzasadnienie.
 
Wyjaśniam do czego potrzebujemy sprzęgło hydrauliczne 200L w pompach powietrze woda:
Pompa ciepła do prawidłowego działania potrzebuje dużego przez nią przepływu wody. Dla przykładu przez pompę o mocy 9kW musi płynąć nawet 1800L/godzinę( to jest 9 dużych beczek). Takiego przepływu nie da się uzyskać jeżeli nie zastosujemy zbiornika pośredniego pomiędzy pompą ciepła i budynkiem. I żadna duża pompa obiegowa tego nie zastąpi!!! Właśnie dlatego nasza firma instaluje sprzęgła hydrauliczne.
Drugą ważna kwestią jest to że pompa POWIETRZE-WODA co około 50 minut w temperaturach ujemnych musi się odlodzić. Ponieważ „zachodzi” lodem w trakcie pracy co uniemożliwia jej prawidłowe działanie. Żeby móc się odlodzić pompa odwraca tryb i zaczyna grzać na zewnątrz i chłodzić do środka, i teraz żeby rozpocząć ten proces potrzebny jest zbiornik wody(sprzęgło) z którego możemy pobrać energię na to właśnie odladzanie. Nie może być to podłogówka ani, grzejniki gdyż one potrafią tylko dobrze pobierać ciepło, a nie potrafią dostatecznie szybko go oddawać. Dlatego właśnie potrzebne jest nam sprzęgło hydrauliczne o odpowiedniej pojemności około 200L.”
 
Bufor czy sprzęgło nie jest przypisany do PC PW jako takich.
To element hydrauliczny, który spina zródło ciepła z instalacją grzewczą, jeśli to zródło i instalacja mają różne przepływy i temperatury pracy.
Rynek pomp ciepła stale rośnie, a montuje je coraz więcej firm. Często są to firmy typowo grzewcze, które nie do końca wiedzą jak działa układ chłodniczy PC oraz firmy chłodnicze czy klimatyzacyjne, które nie do końca rozumieją jak hydraulicznie pracuje instalacja grzewcza.
Swoją wiedzę czerpią ze szkoleń organizowanych przez producentów, a tam z kolei mamy handlowców, rzadko praktyków, którym zależy tylko na sprzedaży i kółko się zamyka.
Konkurencja jest duża i wprowadza na rynek pompy ciepła dość mocno odchudzone, by wygrać ceną, bo na stabilny, ale rosnący rynek inaczej wejść się nie da.
Te odchudzenie to słabe i niesterowalne pompy obiegowe, małe wymienniki, słaba modulacja mocy, uboga automatyka.
Tak więc rozłóżmy to uzasadnienie na czynniki pierwsze:)
 
Pompa ciepła do prawidłowego działania potrzebuje dużego przez nią przepływu wody. Dla przykładu przez pompę o mocy 9kW musi płynąć nawet 1800L/godzinę( to jest 9 dużych beczek).
 
Nie wiem skąd to porównanie do dużych beczek. Ale zostawmy.
PC PW potrzebuje nie tyle dużego przepływu, ile właściwego przepływu.
Jeśli w kotle gazowym z palnikiem on/off, nagle zmniejszymy przepływ wody grzewczej, to zaczniemy odbierać mniej ciepła, wzrośnie nam jej temperatura, a wymiennik będzie bardziej gorący. Nic złego się poza tym nie stanie.
W wymiennikach pomp ciepła zachodzą przemiany parowania i skraplania czynnika chłodniczego. Aby były efektywne i nie szkodziły sprężarce, muszą one być niejako całkowite, pełne. A więc tyle ile czynnika ("ciepła") dostarczyła sprężarka, tyle układ, czyli nasza instalacja grzewcza musi odebrać.
Rzeczywiście, by przenieść moc 9-10kW z dt 5 stopni potrzebujemy przepływu na poziomie 1800l/h. Ale takich mocy potrzebujemy przez niewielką cześć sezonu.
Przez większą cześć sezonu potrzebujemy kilka kW i by przenieść np. 3-4 kW wystarczy przepływ 2-3 razy mniejszy. Jest sens gonić wtedy 1800l/h???
Konkurencja w swoich modelach stosuje często tanie pompy obiegowe, o małej wysokości podnoszenia, bez regulacji, które nie radzą sobie z oporami instalacji np. podłogowych.
Do tego dochodzi bardzo wąski zakres modulacji mocy.
W rezultacie cała pompa nie jest w stanie  odpowiedzieć na zmieniające się obciążenie instalacji, zmienne temperatury i przepływy, co skutkuje taktowaniem, przegrzewaniem, koniecznością dużych histerez i wahań temperatury.
Jedynym rozwiązaniem wtedy jest bufor pełniący rolę sprzęgła.
Pompa tłoczy w kółko wodę tylko do bufora i taki układ jest "idioto odporny", bezpieczny dla instalatora i bezpieczny dla producenta.
Za buforem jest już "właściwa" pompa obiegowa, która radzi sobie z oporami instalacji.
 
Takiego przepływu nie da się uzyskać jeżeli nie zastosujemy zbiornika pośredniego pomiędzy pompą ciepła i budynkiem. I żadna duża pompa obiegowa tego nie zastąpi!!! Właśnie dlatego nasza firma instaluje sprzęgła hydrauliczne.
 
Ale dlaczego taka pompa obiegowa nie może być od razu w PC??? Czary?
Za buforem może być a w PC już nie może?
Może być i taka jest np. w Althermie. Tylko jest zapewne kilkaset zł droższa.
Tu kilkaset zł, tam kilkaset zł, i mamy pompę ciepła tańszą o kilka tys zł.
W klasycznej Althermie jest pompa z minimalnym przepływem 10l/min a maksymalnym pod 40-50l/min w zależności od oporów instalacji. I co najważniejsze – pompa ten przepływ moduluje. Razem z mocą (ok. 30 kroków modulacji mocy).
Jeśli zmienia się odbiór ciepła po stronie instalacji, to odpowiednio do tego zmieni się moc grzewcza i przepływ pompy obiegowej, w dalszym ciągu zapewniając stabilne warunki pracy dla układu chłodniczego.
Ktoś powie dobra, dobra – a co jak mamy sterowanie na pętlach???
W klasycznej Althermie, jeśli zaczną się zamykać pętle, to zacznie spadać odbiór mocy i rosnąć temperatura powrotu. Pompa zmniejszy moc i przepływ. Jeśli dojdzie do 10-12l/min przez określoną ilość czasu to wyrzuci błąd.
Jest to rzadki to przypadek, by wszystko się zamknęło jednocześnie, ale możliwy i rozwiązuje się go zaworem bypasowym lub zapewnieniem otwartego przepływu przez 20-30% pętli.
Przy podłogówce sterowanej krzywą grzewczą (i termostatem PC) bez zaworów na pętlach – taki przypadek jest w zasadzie niemożliwy, a modulacja przepływu jest reakcją na zmianę obciążeń układu (np. Przy mrozach duże przepływy, a przy wyższych temperaturach mniejsze).
Przypadek, w którym mamy 100% zaworów na pętlach też nie jest problemem.
W Althermie EHSH/EHSX jest wbudowany zawór bypasowy sterowany elektronicznie.
Nawet jeśli zamkniemy pętle poniżej 10-12l/min czy 100% pętli, to zawór bypasowy przerzuci się proporcjonalnie na wężownicę ładująca zasobnik ciepła.
Pompa będzie próbkowała temperatury, moce i przepływy, ale nie wejdzie w stan awarii i będzie stabilna.
Układy konkurencji nie radzą sobie z takimi sytuacjami jak wyżej. Pracują wtedy niestabilnie, zarówno chłodniczo jak i hydraulicznie, czasem wchodzą w tryb awarii (przegrzanie, przepływ, taktowanie) – jedynym lekarstwem jest bufor/sprzęgło. Dlatego na szkoleniach wpycha się instalatorom ten bufor. By spokojnie spali.
OK. – jeśli taka jest uroda konkretnej PC PW i konkretnej instalacji, to trzeba do niej zastosować bufor.
Niestety cześć instalatorów głosi takie podejście jak prawdy objawione dla wszystkich PC PW i wszystkich instalacji.
 
 
Drugą ważna kwestią jest to że pompa POWIETRZE-WODA co około 50 minut w temperaturach ujemnych musi się odlodzić. Ponieważ „zachodzi” lodem w trakcie pracy co uniemożliwia jej prawidłowe działanie. Żeby móc się odlodzić pompa odwraca tryb i zaczyna grzać na zewnątrz i chłodzić do środka, i teraz żeby rozpocząć ten proces potrzebny jest zbiornik wody(sprzęgło) z którego możemy pobrać energię na to właśnie odladzanie. Nie może być to podłogówka ani, grzejniki gdyż one potrafią tylko dobrze pobierać ciepło, a nie potrafią dostatecznie szybko go oddawać. Dlatego właśnie potrzebne jest nam sprzęgło hydrauliczne o odpowiedniej pojemności około 200L.”
 
Co do odszraniania – to znowu jest to kwestia ubogiej automatyki i logiki odszraniania.
Napewno czytelnicy spotkali się na forach z informacją o "awaryjnych" defrostach trwających 20-30min przy niskich temperaturach powrotu  w instalacji, itd.
Najprostszy defrost to czasówka – start defrostu co x minut i trwa n minut
Potem czasówka z temperaturą wymiennika.
Dalej czasówka z temperaturą wymiennika oraz temperaturą zewnętrzną.
Na koniec czasówka+wymiennik+temp. zewn.+warunki nie tylko startu ale i zakończenia defrostu – tak ma Daikin.
Defrost być musi. Cała zabawa polega na tym, był szybki, sprawny i skuteczny.
Jak pojawia się cykl odszraniania, to pompa na zewnątrz grzeje, a w środku chłodzi.
Ponieważ w środku jest woda, to aby nie zamarzła nam w wymienniku, to musi pracować pompa obiegowa. Chcąc nie chcąc, zawsze ciepło odbierane jest z instalacji.
W instalacjach z małym zładem wody (np. tylko fancoile lub grzejniki konwektorowe) spadek temperatury może być już odczuwalny. Dlatego też z uwagi na komfort i stabilność pracy w klasycznej Althermie logika jest taka, że startuje razem z  defrostem grzałka backup. I nie należy się tym martwić, bo jest to wkalkulowane w etykietę energetyczną. Współczynnik sprawności sezonowej eta S, i tak jest wyższy niż większości konkurencyjnych pomp na rynku.  
Defrost ma być szybki i skuteczny, trwa od kilku sekund (czasówka ale brak szronu) do 8-10 minut (maksymalny czas).
W modelu EHSH/EHSX logika jest nieco inna. Mamy wysoką temperaturę w buforze ciepła. O wiele wyższą niż w podłogówce – i w tym wypadku pompa wykorzystuje to ciepło poprzez pracę zaworów bypass. Dlatego też sprawności z etykiet energetycznych Altherm EHSH/EHSX są jeszcze wyższe.
Pakowanie bufora do instalacji z uwagi na ułatwienie cyklu odszraniania ma uzasadnienie znowu w słabej pompie obiegowej, wielkości wymienników ciepła i logice odszraniania, ale nie, jak to napisał ów instalator, w zdolności oddawania ciepła przez podłogówkę.
Przecież w przeciętnej instalacji podłogowej mamy z 200-300l wody.
Przy kilkuminutowym cyklu odszraniania, pompa nawet nie zdąży tą wodą obrócić.
Czym się różni 200l wody bufora od 200l wody podłogówki?
Bynajmniej nie zasobnością oddawania ciepła, tylko… oporem przepływu.
 
Na stronie jednego z producentów, który promuje nieustannie współczynniki COP, zamiast dane z etykiet energetycznych, znalazłem wyniki badań tych właśnie współczynników. 
Przy parametrach A2/W35 i A-7/W35 – całkiem dobre wyniki. Odszranianie trochę ponad 5 min i przepływ podczas cyklu odszraniania…. No właśnie – ponad 3m3/h!!!
Czy taki przepływ jest możliwy na realnej instalacji podłogówki? Raczej nie.
Ale na stanowisku pomiarowym już tak.
Dlaczego? – ponieważ w obliczeniach COP wg norm, brana jest pod uwagę tylko i wyłącznie ta cześć mocy pompy obiegowej, która wystarczy dla pokonania oporów wymiennika.
Możemy więc mieć PC z "bardzo małą" pompą obiegową, która świetnie radzi sobie na testach z buforem lub sprzęgłem, jednak nie poradzi sobie z realną instalacją.
 
 
Wracając do schematu z początku wpisu – czy zamiast 3 urządzeń w kotłowni, nie lepiej jest mieć jedną pompę/urządzenie, ze zintegrowanym zasobnikiem cwu, szeroką modulacją mocy i zmiennym przepływem?
Tak jak na poniższym zdjęciu. 
 
 
Przesłano mi również jeszcze jeden schemat hydrauliczny.
 
 
Oczywiście poprawny pod względem technicznym i napewno dobrany właściwie do konkretnej pompy ciepła.
Mamy tutaj przepływowy sposób ogrzewania cwu w zasobniku 600l multi inox oraz bufor 400l, za którym znajdują się dwie pompy obiegowe instalacji grzewczej. Łącznie 5 pomp obiegowych w układzie po stronie górnego źródła.
 
Czy zamiast trzech takich klocków zajmujących kawał miejsca i ważących z 1,5 tony, albo i więcej oraz 5 pomp obiegowych i plątaniny rurociągów, nie będzie prościej, lepiej, i estetyczniej mieć jedno urządzenie, z jedną pompą obiegową, z wbudowanymi zaworami bypass i mieszającym, z modulowaną pompą obiegową i modulacją mocy, również z przepływowym przygotowaniem cwu, z możliwością podpięcia, kominka, solarów lub innego źrodła ciepła ? A tak ma właśnie Altherma EHSH/EHSX, jak na zdjęciu.
 
Odpowiedź nasuwa się sama.
 
Podsumowując – bufor/sprzęgło/dodatkowe pompy obiegowe – to rozwiązanie w instalacjach z pompami ciepła głównie on/off, oraz z tymi, które nie radzą sobie z odszranianiem, zmiennym obciążeniem, zmiennym przepływem, oporami instalacji, i w których brak bufora/sprzęgła niekorzystnie wpływałby na pracę całego układu.
A nie obowiązek we wszystkich PC PW. 

66 myśli w temacie “Nieszczęsny bufor do pompy ciepła

      1. Marcin

        Witam zamontowane altherme 3geo internetowa 6kw i przy obecnych temp nie może pokonać oporu na podłogowe chyba że zamknę rozdzielacz na poddaszu to wtedy dają na podłogę na parter ale jak jest wszystko otwarte na rotometrach pokazuje zerowy przepływ co to może być?

        Odpowiedz
  1. ubunciak

    Brakuje mi poruszanego aspektu współpracy PC z dodatkowym ( szczytowym ) źródłem ciepła np. kominek z płaszczem wodnym. W takiej sytuacji wydaje się potrzebne stosowanie zbiornika buforowego. Wpis jak zwykle rzeczowy 🙂

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Wszystko do współpracy z kominkiem lub innym źródłem ciepła zawarte jest w podlinkowanych modelach EHSH/EHSX.
      Kominek możemy wpiąć na wolne wejście solarne lub wybrać wersje BIV z dodatkową wężownicą Iw tędy na nią możemy wpiąć kominek.
      W artykule o tych modelach pokazane jest na filmikach w jaki sposób Altherma odbiera ciepło ze źrodła szczytowego. Odbywa się to poprzez układ zaworów mieszających i wężownicę ładującą.
      W buforze ciepła, załadowanym przez kominek mamy np, 80 stopni, a na podłogówkę dalej trafia np. 30 stopni.

      Odpowiedz
  2. Dociekliwy

    A co w przypadku jeżeli montujemy pompę ciepła na istniejącej instalacji i nie wiemy jaki ma zład podłogówka ? Np. często się zdaża iż ogrzewanie podłogowe wykonuje inna ekipa a już montaż kotłowni z PC wykonuje inna ? Czy nie lepiej zastosować jednak bufor i w ten sposób niejako "odciąć" się od instalacji która nie była przeze mnie wykonana ? Mam spokój bo jak coś jest źle wykonane ( a tak się zdaża jak np. rozdzielacze ogrzewania podłogowego w pionie skręcone razem ) to moge udowodnić iż PC zamontowana przeze mnie pracuje prawidłowo ponieważ zagrzewa bufor do temperatury x w czasie y ….

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Nie wiem czy “czy nie lepiej”, ale napewno najprościej.
      Jeśli po przyjeździe na budowę instalatorowi zawiązują oczy, prowadzą do kotłowni i mówią: Tu montuj pompę ciepła, to pewnie “lepiej” mu będzie dać tam bufor.
      Zakładam jednak, ż Dociekliwy instalator 🙂 potrafi ocenić do jakiej instalacji montuje pompę ciepła i nie kieruje się wyłącznie kryterium: nie moja instalacja – to bufor.

      Odpowiedz
  3. Dociekliwy

    I jeszcze jedno odnośnie ekonomi odszraniania grzałkami. Jeżeli wyprodukuję ciepło w buforze pompą ciepła czyli załóżmy że, przy COP 2,5 to wtedy do odszraniania wykorzystam ciepło które wyprodukowałem taniej niż grzałkami z COP około 0,9 …

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Udział grzałki w cyklu odszraniania, a odszranianie grzałkami, to dwie różne rzeczy. Tak jak pisałem, odszranianie ma być szybkie i skuteczne. U konkurencji,cykl odszraniania przy niskich temperaturach zasilania i przy temperaturach zewnętrznych poniżej -10, potrafi trwać 30 minut.
      Ponadto Daikin ma w ofercie 2 modele pomp z różną logiką odszraniania. W modelach EHSH/EHSX logika jest inna bo pompy różnią się hydroboxami.

      Odpowiedz
  4. Tomasz

    Kolejny bardzo dobrze przygotowany metytorycznie oraz przyjemny do czytania wpis. Obecnie jeden z bardziej znanych i renomowanych producentów powietrznych pomp ciepła (nie podaję nazwy – mało istotne) dalej powiela schemat – pompa ciepła powietrze woda i obligatoryjnie bufor. Pytam, ale dlaczego skoro pompa ciepła jest inwerterowa i posiadacie w ofercie pompy ładujące o modulowanej wydajności? Odpowiedzi dostałem dwie:

    1) narzuca nam to projekt budwolany, projektowana instalacja centralnego ogrzewania musi posiadać elementy termostatyczne, stąd przy zamknięciu większości pętli nie będzie opdowiedniego odbioru ciepła z PC – instalujemy bufor 🙂 – Opisał Pan tą sytuację wyżej.

    2)  Druga odpowiedź, przyznam szczerze wprowadziła we mnie pewną konsternację. Bufor jest niezbędny ponieważ posiada gniazdo w którym montujemy grzałkę. Ta jest niezbędna podczas defrostu. Pytam dalej. Ale czy ilość energii zgromadzona w podłogówce nie wystarczy do SKUTECZNEGO I SZYBKIEGO defrostu? Odpowiedź – nie wystarczy bo na podłogówkę idzie parametr 26-35 stC.

    I tak sobię myślę, przecież PC jest mi w stanie ogrzać instalację CO do 35stC kiedy na zewnątrz jest -15, to dlaczego nie da rady odszronić wymiennika kiedy w instalacji jest dalej powiedzmy 26 stopni.

    Druga sprawa kiedy ta grzałka miałaby się włączyć – przed defrostem, w czasie defrostu, czy ma pokryć ilość energii niezbędnej do defrostu, czy ma zadanie ponieść temperaturę bufora do 40 stopni? Zgłupiałem…. 🙂

     

    Odpowiedz
  5. Sebastian

    Na wstępie przywitam się i chciałbym powiedzieć, że trafiłem na blog przypadkiem szukając pomocy odnośnie PC i bufora. Po przeczytaniu tego tematu oraz zerknięciu na inne jestem pod wrażeniem profesjonalizmu i dokładnej analizy postawionych pytań.

    Zdecydowałem się na komentarz, bo pomimo rozwiązania części kwestii dalej potrzebuję pomocy odnośnie mojej PC.
    Niestety jesteśmy ofiarami firmy LUMEN TECHNIK, która 5 lat temu intensywnie instalowała w Polsce PC szwedzkiej firmy Energy Save. Same PC wydają się bardzo dobre jak na to jak zostały u nas zainstalowane. Zaś firma LUMEN TECHNIK zwinęła się z rynku i zostaliśmy z pompą bez serwisu. Udało mi się nawiązać kontakt ze szwedami i mam nawet manual do tej pompy, ale gnębi mnie temat bufora.

    W związku z tym, że nie znalazłem serwisu Energy Save sciągnąłem serwisanta pomp ciepłat Stiebel, aby sprawdził podstawowe rzeczy i ew. uzupełnił czynnik.

    PC to model split z modułem wew. – 9kW z inwerterem. Zakres zadanej temperatruy w jakiej pracuje pompa to 38C – 40C. Wiem, że dla CWU to trochę mało, ale mama się przyzwyczaiła.
    Wbudowanej grzałki wogóle nie używamy.

    To na co zwrócił od razu uwagę, że instalacji wodnej PC – zbiornik CWU (300L) – obieg grzejników nie ma zaworów odcinających pompę, zaworu bezpieczeństwa, filtra czy chociaż manometry, Pomimo, że wyjście z pompy ma 1" to położono rury PE fi 25.
    Wynikiem tego jest taktowanie pompy. Pompa ma tylko 9kW ale w lecie bardzo szybko osiąga zadaną temperaturę wody i się wyłącza. Praktycznie co 5-10 minut powtarza cykl pracy.

    Może to też wynikac z trybu pracy jaki był ustawiony na PC. Mianowicie pompa ma 3 tryby: ogrzewanie, chłodzenie i CWU. Na ogrzewaniu delta temperatury mierzonej i zadanej wyzwalajaca start pompy to 1C dla CWU jest to 5C.

    Aktualnie przebudowałem instalację wodną na 1", ale z tego co widzę to dalej pompa taktuje. Zbiornik CWU (300L) to niestety zwykły zbiornik a nie z powiększoną wężownicą, w związku z czym pomimo, że PC chodzi na najniższym biegu to ciepła woda szybko przelatuje przez układ i nie oddaje ciepła. Dokładnie obejrzałem układ dolny i zauważyłem, że PC mierzy zadaną temperaturę na wyjściu na układ wodny a nie na powrocie, nie wiem czy to jest poprawne, ale wygląda na fabryczną konfigurację. Jak na chwilę wyjąłem czujnik temperatury ze skraplacza to pompa zaczęła mieć dłuższe przebiegi.
    Dodam, że pompa obiegowa w PC działa tylko wtedy gdy pracuje sprężarka.

    W związku z powyższym zastanawiam się czy mogę coś jeszcze poprawić czy muszę zainstalaować bufor 200L albo przestać używać PC w lecie. Nowego zbiornika CWU z powiększoną wężownicą na razie nie chciałbym kupować.

    Czy mogę prosić o jakieś sugestie ?

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Witam
      Dziękuję za zainteresowanie okazane naszej firmie i za czas poświęcony na blogu.
      Trudno jest jednak serwisować pompę na odległość. Tym bardziej, że tego modelu nie znam, możliwości sterowania (nastawy, histerezy, logika pracy) u poszczególnych producentów znacznie się różnią. Pytanie – czy zbiornik taktował od samego początku. Czy ta firma zamontowała ileś tam taktujących układów? Może problem leży nie tyle w powierzchni wężownicy ile w jej zakamienieniu mimo niezbyt wysokich temperatur? Może to być też kwestia przepływu (filtry, średnica) lub samej automatyki błędnie zatrzymującej cykl pracy. Nie do końca też jest jasny w Pana rozumowaniu sens bufora latem przy cyklu cwu, bo rozumiem, że tylko wtedy pompa taktuje. Przygotowując cwu omijamy przecież bufor i bezpośrednio ładujemy wężownicę. Takie problemy musi zdiagnozować i rozwiązać serwisant na miejscu.

      Odpowiedz
  6. Maraton

    Czy podjął by się Pan wykonania projektu instalacji grzewczej opartej m.in. na PC PW w instaniejącym budynku z grzejnikami płytowymi Purmo?Dom nie jest energooszczędny. Zbudowany pod koniec lat 80-tych z 24cm. pustak ceramiczny+4cm. pustka powietrzna + 12 cm. pustak ceramiczny.Czy warto instalować w tym wypadku PC ,może lepiej piec na ekogroszek z podajnikiem kupić?

    Odpowiedz
  7. Piotr

    Witam,

    czy bufor nie będzie korzystnie wpływał na koszt ogrzewania powietrzną pompą ciepła w przypadku korzystania z taryfy G12?

    Pompa ciepła pracowałaby tylko przy użyciu tańszego prądu, a bufor magazynował by to ciepło na resztę doby.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Aby zmagazynować ciepło w buforze podczas pracy w taniej taryfie, taki bufor musiałby mieć z kilka m3. Trzeba by go grzać do wyższych temperatur (niższa sprawność), w niższych temperaturach zewnętrznych jakie mamy nocą nocą (znowu niższa sprawność). Bufor tej wielkości ma stratę postojową i konieczna jest kolejna pompa obiegowa.
      A na koniec – kto che mieć kilka ton wody w kotłowni???

      Odpowiedz
  8. Marcin

    Witam. Chcialbym zapytac o instalacje sprzegla jesli jest instalacja przerabiana z ekogroszku na PC PW.Mam jedno zasilanie na dwa pietra i podzielone jedno jest na grzejnikach, regulacja glowicami a drugia czesc to ogrzewanie podlogowe z mieszaczem i pompka.Rury TECE 25 mm zasilajace. Czy dla 9-10 PC PW bredzie wskazane sprzeglo?

    Pozd

    Odpowiedz
  9. Staszek

    Witam. Planuje pompę PW do co i cwu. Powierzchnia do grzania ok 170 mkw docelowo wielkość rodziny planowana na 5 osób. 2 prysznice i wanna. Myślę o zbiorniku na wodę w obudowie pompy no i właśnie. Ilu litrowe są największe wbudowane zbiorniki? Dla rodziny 2+3 jaja wielkosc musi być? Konieczny jest osobny zbiornik np  300 l? Zastanawiam się też nad pracą pompy w taniej taryfie.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      W modelach 11-14-16 kW zintegrowany zbiornik ma 260l. W modelach nowej Althermy 3 o mocach 4-6-8 kW, zbiornik zintegrowany ma 230l.
      Oba te zbiorniki odpowiadają profilowi zużycia XL – 4-5 osób. Przy większych potrzebach można wybrać oddzielny zbiornik 250l lub 300l

      Odpowiedz
  10. Michał

    Witam. Montuję pompe ciepła i sprzedawca nie wciskał mi bufora. Chcę jednak w pokojach montować sterowniki żeby każdy domownik niejako indywidualnie  mógł ustawić sobie temperaturę w swoim pomieszczeniu. Czy w takim wypadku bufor jest niezbędny? 

    Odpowiedz
  11. Kamil

    Czy przy pompie 16 kw wysokotemperaturowej (ht) i grzejnikach płytowych niezbędny jest bufor? Dom 130 m2. Wiem, że pompa dużo za duża dla takiego domu i takiej instalacji, ale chcę ratować stan zastany i spróbować obniżyć rachunki i poprawić komfort cieplny w domu. Bo pompa bardzo szybko grzeje grzejniki do 55 stopni, lecz tracą one bardzo szybko swoje ciepło.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Co prawda telemedycyna rozwija się bardzo dynamicznie, jednak trudno jest leczyć instalację grzewczą na odległość i pewnie do tego nie dojdzie. Może zbędny, a może niezbędny. To nie tylko kwestia pompy, ale i instalacji oraz konfiguracji.

      Odpowiedz
  12. Paweł

    Witam,
    Czy zastosowanie zwykłego małego kompaktowego sprzęgła hydraulicznego, np:
    …….
    rozwiąże problem wpadania w błąd PC Altherma przy zmniejszonym przepływie wtedy gdy zamkną się wszystkie pętle w podłogówce?

    Odpowiedz
  13. Michal

    Dzien dobry!

    Mam w nowym wzglednie domu ok 160m2 poki co instalacje: kociol na paliwo stale 15kW, bufor 900/200 (banka 200l na cwu zawieszona w buforze), calosc w podlogowce bez oddzielnych termostatow na pokoje.

    Mam pompe ciepla powietrze-woda 12kW (monoblock) – wpiac ja w bufor, czy lepiej bezposredniow podlogowke? Mysle, ze to drugie..

    Dziekuje!

    Odpowiedz
  14. Mateusz

    Aż przyjemnie się czyta jak ktoś zna się na swoim fachu 😀 Jakby Pan był w Zakopanem to zapraszam na kawkę. A teraz pytanie: nowobudowany dom 240 m2 w Zębie, dobrze ocieplony trzy kondygnacje, wszędzie podłogowka. Planuję pompę Panasonic tcap 12kw… Ale gdybym ze względów ekonomicznych nie chciał grzać niewykończonego poddasza… Czy w takiej sytuacji niezbędny bedzie bufor?

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Dziękuję za czas poświęcony na blogu. Trudno jest komentować instalacje przy tak szczątkowych informacjach. Ponadto nie montujemy pomp Panasonic. Musiałby Pan skonsultować to z wykonawcą instalacji.

      Odpowiedz
  15. Jankes

    Witam Serdecznie, ciekawy blog i spostrzeżenia. Mam pytanie, czy bufor 100l w moim wypadku będzie dobrym rozwiązaniem?

    Dom 150m2 powierzchni ogrzewanych, 100% podłogówka. Na parterze rurki ogrzewania podłogowego są zatopione w płycie fundamentowej 20cm grubości, natomiast na poddaszu w wylewce 6cm grubości. Zamiar jest taki aby akumulować ciepło w płycie i wylewce i ogrzewać się głównie w “taniej” taryfie. Ponieważ wylewka na poddaszu 6cm szybciej odda ciepło od płyty betonowej na parterze 20cm czy zasadne będzie użycie 100 litrów bufora tak aby mieszała się w nim zimniejsza woda z poddasza z cieplejszą z parteru? Z góry dziękuję za odpowiedź 🙂

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Dziękuję za czas poświęcony na blogu. Miło mi będzie jeśli poleci go Pan czy udostępni na innych stronach czy profilach społecznościowych, Jakieś 2-3 tygodnie temu realizowaliśmy identyczny układ. Bufor nic tu nie da. Trzeba to inaczej rozwiązać. Proszę o kontakt na karbon@karbon.com.pl lub telefon.

      Odpowiedz
  16. stanl12

    Rozważam Althermę 3 z opcją chłodzenia. Myślę o wykorzystaniu podłogówki do odbioru chłodu. Wiem, że nie jest Pan fanem tego typu chłodzenia ale z dofinansowaniem żaden koszt trybu chłodzenia a podłogówka jest więc można popróbować. Moje pytania. Przy opcji chłodzenia również nie ma potrzeby robienia buforu czy już jednak musi być? Aby takie chłodzenie było odczuwalne to na co kłaść nacisk przy instalacji (gęściej rurki położone, wylewka bardziej przewodząca ciepło/chłód dla szybszego efektu?)

    Rozważam też klimakonwektory w salonie i pokoju (miejsca od południa) jako dodatkowe źródła tylko i wyłącznie chłodu – czy przy ich stosowaniu bufor jest potrzebny? Czy może lepiej zastosować klimatyzację? Tryb chłodzenia będzie tak czy siak, ale nie wiem jak ze współpracą podłogówki i klimakonwektorów. Czy jak będzie chłodzenie tymi dwoma sposobami to bufor czy bez?

    Jedno pytanie użytkownika zostało pominiętę. Jeśli chciałbym mieć sterowanie temperaturą w pokojach u góry a na dole stała temperatura i wybierając Daikina Altherma 3 to rozumiem nie ma potrzeby dokładania buforu.

    Z góry dziękuje za poświęconą czas i porady.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Ten blog, to nie jest podręcznik wykonania instalacji. Bufor nie jest przypisany do chłodzenia, klimakonwektorów, czy też oddzielnego sterowania temperaturą w pokojach. Musi Pan to omówić z wykonawcą instalacji.

      Odpowiedz
  17. ja

    Czy jeżeli mam tylko grzejniki płytowe i kawałek podlogowki w kuchni sterowanej zaworem rtl na powrocie czy jest sens stosować bufor/sprzęgło hydrauliczne 80l? Czy będą problemy z defrostem? W urządzeniu pompa obiegowa wilo o modulowanej mocy od 3-87w.

    Odpowiedz
  18. Przemysław

    Dzień Dobry.
    Planuję założenie PC PW, dom parterowy z użytecznym poddaszem, 215 m2 podłogi i wszędzie podłogówka ruru fi 16 Tece, więc zład chyba ok (wszystkich pętli 16) ale część z nich przekracza 120mb(tak zostało zaprojektowane przez Pana z Tece) to był rok 2011 i założyłem do tego kocioł na ekogroszek który ładuję bufor 1000l do temp. 50 stopni a za nim jest mieszacz którym zmniejszam sobie temp. na podłogę i pompa obiegowa, wszystkie pętle są otwarte, brak sterowania, teraz chciałem to wszystko zdemontować i wstawić PC i stąd moje pytanie czy pompa poradzi sobie z przepływem jeśli w podłogówce jest kilka tak
    długich obwodów czy lepiej założyć jakiś mały bufor 100-150l w roli sprzęgła a za nim kolejną pompę obiegową?
    Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Proszę jeszcze raz przeanalizować wpis i odpowiedzi.
      Nie ma odpowiedzi na takie pytanie. Nie możemy mówić pompie/pompie. Trzeba mówić o konkretnych urządzeniach. Na te pytania powinien odpowiedzieć instalator oferujący konkretną pompę.

      Odpowiedz
  19. Przemysław

    Rozumiem, ale ja nie mam znalezionej PC ani instalatora a napisałem tutaj bo śledzę Pana wpisy od dłuższego czasu i wydają mi się bardzo sensowne, więc mam pytanie czy mając 158 m2 powierzchni użytkowej, powierzchnia całkowita podłogi i podłogówki 215m2, zład instalacji licząc u mnie 1520 MB rury x 0.12l = ok. 170 litrów plus woda od do rożdzielacza pewnie jakieś 15 litrów Kubatura 460m3 zapotrzebowanie cieplne domu 60w/m2 mógłbym założyć Daikin Alterma 3 8kw z wpięcie bezpośrednim biorąc pod uwagę że na 16 obiegów 7 osiąga 120 MB a jeden obieg przekracza tę wartość

    Odpowiedz
  20. Roman

    Każde rozwiązanie ma swoje plusy i minusy. Tutaj autor przedstawia plusy kompaktowości produktu. Gdy budowałem kotłownię to były piece na ekogroszek wszystko mające, ale instalator zalecał, by wprowadzić niezależność systemów, czyli osobno układ grzewczy, osobno sterowanie, osobno dostarczyciel ciepła. Bo jak mówił co mi po kotle, który załatwia wszystko i jeśli po okresie gwarancji nastąpi awaria a będzie na zewnątrz -20 stopni i okaże się, że kocioł już nie jest produkowany, lub dostępność to ok. tydzień, lub koszt naprawy nieopłacalny, to kupuje to co jest dostępne od ręki wstawiam i grzeje dalej, bo układ sterowania ciepłem w domu jest niezależny od pieca. Jak podkreślił instalator, takie rozwiązanie jest droższe, ale bezpieczeństwo kosztuje.
    Patrząc na postęp techniczny na przestrzeni lat, to tak co 10lat to zmiana technologii. Gdy wprowadzą nowy czynnik który będzie eko podobnie jak CO2 ale na niższych sprężach i sprawności COP będą dużo wyższe i okaże się, ze warto wymienić starą pompę na nową bo będzie się opłacało po 5-10 latach użytkowania, to…. czy warto mieć PC wszystko mającą czy osobne niezależne sterowanie ciepłem w domu?

    Odpowiedz
  21. Patryk

    Witam serdeicznie,

    Bardzo podoba mi się Pana wpis i nawet jako laiki jesli chodzi i pompy ciepla zrozumialem Pana wypowiedz i zgadzam się z tezą jaką Pan postawił – “Nie do każdej pompy ciepła jest potrzebny bufor”

    Świetnie by było jednak, zadać sobie pytanie:
    Czy warto robić bufor w instalacji? Zestawienie wad i zalet takiego rozwiązania.

    W związku z moim pytaniem jako inwestora. Czy bufor nie zwróci się choć w pewnym stopniu dla osób mieszkających w bardziej srogich warunkach atmosferycznych (np Karpacz) gdzie temperatury są zawsze o kilka stopni niższe niż w sąsiedniej Jeleniej Górze. Czy wykorzystanie bufora jako rezerwy KWh ma sens?

    Pozdrawiam

    Odpowiedz
  22. Darek

    Kłaniam się,
    Temat bufora opisany w inteligentny sposób.Sytuacja z by-passem jest stała poza sezonem grzewczym gdy cała energia idzie w zasobnik cwu.I tutaj mam wątpliwości.Nie chodzi o pojemność zasobnika lecz o przepływ przez wężownicę.Czy powierzchnia wężownicy i jej pojemność mają znaczenie? A może zapotrzebowanie na wodę grzewczą z pompy? Byłbym wdzięczny za rozwianie wątpliwości.

    Odpowiedz
  23. Mario

    Witam
    Pytanie akurat nie o bufor ale o ten defrost , słyszałem o nim że coś takiego się dzieje ale do tej pory nie zastanawiałem się nad tym jak działa i jakie może rodzić obawy lub problemy.
    Czy gdzieś w karcie katalogowej PC można znaleźć informacje o których Pan tu pisze? Ten na jakiej zasadzie działa w danej pompie , jaki ma czas , kiedy to robi,jak długo , w jakich temperaturach ?.
    Przeglądałem katalog Daikina / popatrzę w domu jeszcze raz/ ale jakoś nie zauważyłem informacji o defroście, może przegapiłem skupiając się na parametrach pompy.
    Gdzie takich informacji szukać ? Rozumiem że altherma ma taki układ elektroniczny w standardzie który sam wszystko ustawia ale i tak chciałbym się czegoś więcej dowiedzieć, co i jak działa,
    Pozdrawiam

    Odpowiedz
  24. Mario

    Ciekawy blog

    A ja mam do pana pytanie o możliwość wstawienia pompy ciepla do domu 140m2 ogrzewany zasobnikiem wody 1000l grzany pradem 2 x grzalka po 9 kw kazda i ogrzewa podlogowke, sterowana w pokojach termoststami z silownikami hydraulicznymi w rozdzielni. Czy ma tu sens pc.
    Pozdrawiam

    Odpowiedz
      1. Marcin

        Dzień dobry Panie Adrianie. Świetny artykuł. Chyba jedyny z którego jako laik rozumiem najważniejsze wnioski 🙂 Niemniej na ten moment jestem bardziej za tym aby ten bufor założyć. Chciałbym krótko opisać stan faktyczny i poprosić serdecznie o opinię. Dom ok 190 mkw z roku 2014. Podłogówka 100%. Parter i poddasze, temperatura na piętrach ustawiana oddzielnie. Od początku pięć na ekogroszek. Chciałbym zainstalować pompę powietrzną ale z opcją alternatywnego skorzystania z pieca w trakcie mroźnych zim (zamiast grzalek w pc). Do pompy zasobnik wody 300 L. W domu 4 osoby dorosłe i 1 dziecko. Chciałbym dodatkowo na poddaszu zainstalować termostat do odrębnego regulowania temp w pomieszczeniach. Czy w takim wypadku widzi Pan choć po części uzasadnienie dla instalacji bufora :)?

        Odpowiedz
        1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

          Wszystko zależy od tego jak chcemy sterować temperaturą i co znaczy temperatura ustawiana oddzielnie. Czym steruje termostat – pompką, zaworem czy zasilaniem. Czy są oddzielne pompki obiegowe? Jeśli tak to raczej potrzebny będzie bufor pełniący role sprzęgła. Na czym ma polegać opcja alternatywnego skorzystania z pieca. Albo/albo czy może równoległa praca pompy i kotła? Bez szczegółowego omówienia instalacji trudno coś powiedzieć. Trzeba to omówić z wykonawcą.

          Odpowiedz
  25. Sylwester

    Witam.
    Bardzo profesjonalny artykuł.
    Jednak pozwolę sobie podyskutować z tezami i proszę o pomoc.
    Gdy budowałem kotłownie kupiłem pompę ciepła On/off i połączyłem ją z domem poprzez bufor 1000L.
    Obecnie zmieniłem pompę na daikin ekhbh016ba/erlq014cav3 i również podpięta jest do instalacji przez istniejący bufor.
    Osobiście widzę dużo zalet tego rozwiązania.
    1) pompa ciepła pracuje w godzinach 8-21 przez pozostały czas wykorzystywane jest ciepło z bufora oraz z wody zamkniętej w instalacji (cały dom 180m2 z podłogówki )
    2. Mam instalacje fotowoltaiczną i dla mnie jest najtaniej gdy zużywamy prąd gdy go produkuje czyli w dzień.
    Wynika z tego ze pompa pracuje w dzień, gdy temperatura jest znacząco wyższa i wydajność pompy również. W nocy temperatury z reguły jest sporo niższa a wtedy pompa stoi. Przy pracy ciągłej i nastawie zależnej od temperatury mamy pewien paradoks: gdy jest najzimniej to pompa najwiecej pracuje i podgrzewa wodę do najwyższych temperatur a gdy w dzień jest ciepło to okazuje się ze nastawa pogodowa obniża Zadaną temperature i pompa się wyłącza. U mnie jest na odwrót. Pompa pracuje gdy jest ciepło a wyłącza w nocy 🙂 tu widzę zaletę bufora ale 1000L to minimum.
    Mam jednak problem i proszę o pomoc. Czy możliwe jest wykorzystanie pojemności bufora również w dzień ?
    Chodzi mi o to ze przy temperaturach rzędu 5-10stopni pompa po nagrzaniu domu i bufora wyłącza się. Po trzech minutach sprawdza temperature na powrocie i znowu się załącza i tak w kółko. Po prostu pompa nie może wystarczająco obniżyć swojej mocy.
    Nie wiem jak mogę wykorzystać tutaj mój bufor- aby pompa zalaczala się dopiero po wystudzeniu bufora a nie po 3 minutach bo to skraca żywotność pompy.
    Stara pompa miała czujniki na dole i górze bufora i rozpoczynała prace po wystudzeniu całego bufora. Inwerterowe pompy ciepła nie mają takiej opcji.
    Jak mogę wykorzystać bufor by uniknąć częstego załączania pompy ?
    Czy da się np. Zwiększyć czas (te 3 min) po którym pompa się załącza ?
    Czy może jest jakieś inne rozwiązanie ?
    Z góry dziękuje za pomoc i pozdrawiam.

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Można wykorzystać wejście termostatu i zastosować termostat z odpowiednio dużą histerezą. Natomiast co do zasadności bufora – przy przepływach rzędu 20-30l/min, a tyle ma ten model, taki bufor 1000l przegonimy w niecałą godzinę. Jak ktoś chce mieć w domu tony wody… oczywiście można.

      Odpowiedz
  26. Tomasz

    przeczytałem wszystko, powoli leczę się z bufora, ale mam takie pytanie teoretyczne?
    chcę w podłogówkę wpuszczać 28 st. na zewnątrz jest 0st
    to czy pompa będzie w stanie zapewnić taką wodę o stałej temp czy bedzie pakowała w podłogówkę większą temp, potem się wyłączy i poczeka aż na powrocie temperatura spadnie o ileś i znowu się załączy?
    powiem że jestem laikiem odnośnie pomp a ogrzewam peletem którego mam już dosyć.

    Odpowiedz
  27. Arkadiusz

    Ja mam Atmos + 1000l zbiornik, osobno obieg CO, podłogówka zasilana parter/piętro dwoma pompami obiegowymi , do tego podpiąłem gruntową pompę ciepła z dodatkową pompą obiegową 12kw/200m2. Pompy obiegowe nie są wstanie odebrać ciepłej wody ze względu na opory co sprawia, że jest za duża różnica pomiędzy wyjściem a wejściem górnego źródła w pompie co skutkuje wyłączenie pompy własnie z tym błędem. Tak wygląda sprawa z zamkniętym buforem. Jeśli bufor otworze, to część tej energii idzie w bufor(sprzęgło) pompa się nie wyłącza, jednak wtedy zaczyna grzać bufor co trwa znowu masakrycznie długo, a na instalację idzie zbyt niska temperatura. Po przeczytaniu blogu zastanawiam się czy nie dołożyć małego bufora, który stanowiłby obieg wewnętrzny pompy i równoważył go z obiegiem CO.

    Odpowiedz
  28. Sylwek

    Może i ja coś podpytać bo widzę że kontakt jest świetny a bardzo jestem zainteresowany daikinem. Posiadam ogrzewanie grzejnikami aluminiowymi bez termostatow i 4 niewielkie pętlę podłogowe wszystko na jednej pompie, 2 rozdzielaczach dół i poddasze dodatkowo na powrotach podłówek zawory RTL aby ewentualnie ograniczyć przepływ jakby temp. Szła zbyt duża na grzejniki ( choć jeszcze się to nie zdążyło aby temperatura na instalację przekroczyła 45st) ( Sterowanie pogodowe mieszaczem,piec na ekogroszek.) Specjalnie dałem większe grzejniki aby całość pracowała na niskich temp, i zarazem mieć ciepłe fajne podłogi na jednej pompie.Nawet się to udało temperatury są równe w pokojach. Przy 0 na zewnątrz wpuszcza w instalację ok 33 stopnie aby w domu było 22 stopnie. Więc z tego co wyczytałem chyba wiele bym nie musiał zmieniać ,wywalam piec wywalam zawór czterodrogowy i wpinam to bezpośrednio w instalację i chyba by było ok dobrze rozumiem? Czy przy grzejnikach zostanę zmuszony do tego bufora? W instalacji jest 110 litrów wody w tym 50 w grzejnikach. Proszę o odpowiedź

    Odpowiedz
  29. Sylwek

    No właśnie to raczej też mi tak chodzi po głowie.:) Zapomniałem dodać że będzie to pracowało jeszcze z zasobnikiem 300 l dolna wężownicą spięta z kolektorami słonecznymi a górną z pompą.

    Odpowiedz
  30. Dominik

    DZien dobry .
    Mam pytanie dom w Irlandii 80m2 , nowy , ocieplony nowe grzejniki aluminiowe przeznaczone pod pompe ciepła .
    Daikin Altherma3 180L .Domek bardzo mały niema miejsca na bufor .Dzwonlłem do Firmy Daikin
    przedstawiciel daikin powiedział mi
    ze jak niema miejsca to on by nie dawał . Tylko jezeli bedzie około 8-9 grzejnikow w calym domy to z czego sciagnie wode do rozmrożenia.Pytanie czy to bedzie działac bez bufora i czy nie przełozy sie na wysokie rachunki i po jakims czasie awerie pompy.i na koniec jaki rozmiar rur do grzenikow byłby najbardziej odpowiedni bo gdy zasugerowłem hydraulikowi 20mm powiedzial ze beda mniejsze niepamietam teraz jakie ale ciut.
    Dziekuje serdecznie za odpowiedz

    Odpowiedz
    1. Adrian Teliżyn Autor wpisu

      Cóż mam Panu odpowiedzieć? Musi Pan zaufać temu, u kogo zostawi Pan pieniądze. Skoro producent zapoznał się z instalacją i powiedział Panu, że nie będzie działać – to znaczy, że nie będzie.

      Odpowiedz
  31. Kamil

    Witam
    Bardzo fajny artykuł.
    Chciałbym zapytać czy przy zasilaniu rozdzielaczy (17 sekcji poddasze i 11 sekcji parter połączone każde na osobnym zasilaniu i powrocie PEX 32 mm) potrzebny jest bufor? Nie chciałbym aby pompka z pc miała pracować na najwyższych obrotach i nie dać rady nabić wszystkich pętli przez co byłyby mniejsze przepływy. Myślałem dać bufor a za nim dwie pompki które zasilać będę każdy z rozdzielaczy. A może można to rozwiązać bez bufora?

    Odpowiedz

Pozostaw odpowiedź Dominik Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany.